یوروسیستم «پونتس» را برای تسویه دارایی‌های توکنیزه با پول بانک مرکزی راه‌اندازی کرد
پونتس به بانک‌ها و زیرساخت‌های مالی امکان می‌دهد معاملات دارایی‌های توکنیزه را با پول بانک مرکزی تسویه کنند. خدمات آن به‌تدریج گسترش می‌یابد و تکمیل برنامه برای ۲۰۲۸ پیش‌بینی شده است.
منبع اصلی: European Central Bank
یوروسیستم در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ «پونتس» را راه‌اندازی کرد؛ راهکاری که به فعالان بازار عمده‌فروشی امکان می‌دهد معاملات دارایی‌های توکنیزه را با پول بانک مرکزی تسویه کنند. این راه‌اندازی نخستین گام اجرایی برنامهٔ یوروسیستم برای استفاده از پول بانک مرکزی در بازارهای مالیِ مبتنی بر توکن است و مشارکت بانک‌ها و زیرساخت‌های بازار به‌صورت تدریجی گسترش می‌یابد. اطلاعیهٔ راه‌اندازی پونتس
پونتس چه کاری انجام می‌دهد؟
در توکنیزه‌سازی، دارایی در قالب توکن دیجیتال صادر یا نمایش داده می‌شود؛ این توکن‌ها معمولاً روی شبکه‌های فناوری دفترکل توزیع‌شده، یا DLT، ثبت می‌شوند. چنین فناوری‌ای می‌تواند بخش‌هایی از چرخهٔ دارایی، از صدور و معامله تا تسویه، نگهداری و خدمات بعدی، را به هم نزدیک‌تر کند و با قراردادهای هوشمند، برخی مراحل را خودکار سازد. به گفتهٔ ECB، این امکانات می‌توانند معاملات عمده‌فروشی را سریع‌تر و کارآمدتر کنند و راهکارهای تازه‌ای بر پایهٔ قراردادهای هوشمند به وجود آورند. پونتس میان پلتفرم‌های DLT بازار و خدمات TARGET یوروسیستم ارتباط برقرار می‌کند تا بخش پولیِ این معاملات با پول بانک مرکزی تسویه شود. هدف برنامه، آماده‌کردن پول بانک مرکزی برای این بازارها و کمک به توسعهٔ زیرساخت‌های مالیِ مبتنی بر توکن است. اطلاعیهٔ ECB، شرح اتصال به خدمات TARGET
یوروسیستم پیش‌تر در سال ۲۰۲۴ تسویه با پول بانک مرکزی برای معاملات مبتنی بر DLT را آزمایش کرده بود. در آن آزمایش‌ها، مشارکت‌کنندگان دولتی و خصوصی دسترسی به داراییِ تسویهٔ بدون ریسک را برای گسترش این بازار مهم دانستند. در این عبارت، «بدون ریسک» به دارایی مورد استفاده برای تسویه، یعنی پول بانک مرکزی، اشاره دارد؛ ارزیابی ریسک خود اوراق یا دارایی توکنیزه موضوع جداگانه‌ای است. نتایج آزمایش‌ها و مبنای پونتس
شروع محدود و توسعهٔ مرحله‌ای
در زمان راه‌اندازی، گروه نخست بانک‌ها و نهادهای مالی و اپراتورهای DLT مراحل اتصال را گذرانده و آمادهٔ استفادهٔ فوری از پونتس بودند. فهرست اعلام‌شده شامل نهادهایی مانند دویچه‌بانک، سانتاندر، سوسیته‌ژنرال، بانک سرمایه‌گذاری اروپا و KfW، و اپراتورهایی مانند Axiology، Cashlink، Clearstream و SWIAT بود. بانک مرکزی آلمان نیز در جایگاه یک مشارکت‌کنندهٔ بازار متصل شده بود. مشارکت‌کنندگان دیگری برای اتصال در ماه‌های بعد اعلام آمادگی کرده بودند. فهرست مشارکت‌کنندگان در اطلاعیهٔ رسمی
پونتس در آغاز مجموعه‌ای پایه از خدمات ارائه می‌دهد. طبق برنامهٔ اعلام‌شده، قابلیت‌های بیشتر و ساعات کاری طولانی‌تر به‌تدریج اضافه می‌شوند و اجرای کامل برای ۲۰۲۸ در نظر گرفته شده است. توسعهٔ بعدی نیز قرار است با توجه به نیازهای بازار و تحول فناوری ادامه یابد. اطلاعیهٔ راه‌اندازی
این مسیر بر تجربهٔ مشخصی بنا شده است: یوروسیستم در اطلاعیهٔ ۴ دسامبر ۲۰۲۴ گزارش کرد که از مه تا نوامبر آن سال بیش از ۲۰۰ تراکنش به ارزش مجموع ۱٫۵۹ میلیارد یورو پردازش شده و ۶۴ مشارکت‌کننده، شامل بانک‌های مرکزی، فعالان بازار مالی و اپراتورهای DLT، بیش از ۴۰ آزمون و آزمایش انجام داده‌اند. بخشی از آزمون‌ها تسویهٔ واقعی با پول بانک مرکزی داشتند و بخشی با تسویهٔ شبیه‌سازی‌شده انجام شدند. گزارش پایان آزمایش‌های ۲۰۲۴
اطلاعیهٔ دسامبر ۲۰۲۴ گام بعدی را هم توضیح می‌داد: بررسی فرصت‌ها و دشواری‌هایی که آزمایش‌ها نشان داده بودند، از جمله چگونگی فراهم‌کردن تسویه با پول بانک مرکزی برای معاملات عمده‌فروشی دارایی‌ها روی پلتفرم‌های DLT، دعوت از مشارکت‌کنندگان برای گفت‌وگو دربارهٔ تجربه‌ها در ژانویهٔ ۲۰۲۵، و استفاده از نتیجهٔ این بررسی برای تصمیم‌گیری دربارهٔ ادامهٔ کار. برنامهٔ پیگیری اعلام‌شده در دسامبر ۲۰۲۴
ECB برای تجربهٔ عملی سرمایه‌گذاری آماده می‌شود
بانک مرکزی اروپا در اطلاعیه‌ای جداگانه در همان روز گفت کار مقدماتی برای سرمایه‌گذاری بخش کوچکی از منابع مالیِ متعلق به خود بانک در اوراق توکنیزه را آغاز کرده است. این کار در شرایطی انجام می‌شود که بازارهای مالیِ مبتنی بر توکن در کنار زیرساخت‌های تازهٔ DLT به توسعهٔ خود ادامه می‌دهند. هدف، کسب تجربهٔ عملی در تمام چرخهٔ سرمایه‌گذاری، از انجام معامله و تسویه تا سامانه‌ها و مدیریت پرتفوی، و افزایش شناخت نهادی از کاربرد DLT است. معاملات این برنامه قرار است از طریق پونتس تسویه شوند. اطلاعیهٔ سرمایه‌گذاری در اوراق توکنیزه
این سبد سرمایه‌گذاری برای اجرای سیاست پولی به کار نمی‌رود. درآمد آن بخشی از هزینه‌های عملیاتی بانک را تأمین می‌کند، اما هزینه‌های وظایف نظارتی را پوشش نمی‌دهد. برنامهٔ اولیه بر اوراق یوروییِ دولت‌های مرکزی و منطقه‌ای و نهادهای عمومی منطقهٔ یورو، و نهادهای فراملی اروپایی تمرکز دارد. هیئت اجرایی ECB قرار است پس از پایان کار مقدماتی، جزئیات اجرایی و زمان سرمایه‌گذاری را با توجه به روند انتشار اوراق توکنیزه و وضعیت کلی بازارهای مالیِ مبتنی بر توکن در اروپا تعیین کند. شرح برنامهٔ ECB
جایگاه پونتس در برنامهٔ Appia
پونتس در کنار «اپیا» قرار دارد؛ برنامه‌ای که یوروسیستم، بانک مرکزی دانمارک و فعالان دولتی و خصوصی در آن، با آزمایش و بررسی تحلیلی، شکل‌گیری یک زیست‌بوم یکپارچهٔ خدمات مالی مبتنی بر DLT را دنبال می‌کنند. هدف اعلام‌شده برای ارائهٔ طرح کلی این زیست‌بوم نیز ۲۰۲۸ است. در اطلاعیهٔ ۱۹ اوت، آغاز کار گروه تماس Appia با مشارکت ۶۱ فعال بازار مالی و نهاد عمومیِ انتخاب‌شده برای سپتامبر ۲۰۲۶ برنامه‌ریزی شده بود؛ این گروه قرار است در توسعهٔ پونتس و طراحی مسیر بلندمدت مشارکت کند. اطلاعیهٔ پونتس و اپیا، گروه تماس Appia
هر دو برنامه در سال ۲۰۲۵ آغاز شدند؛ آغاز برنامه با عملیاتی‌شدن پونتس در سپتامبر ۲۰۲۶ دو مرحلهٔ متفاوت است. اعضای گروه تماس پس از فراخوان ۱ ژوئن ۲۰۲۶ انتخاب شدند. این گروه نیازهای کاربران، مدیریت ریسک و نحوهٔ اعمال تغییرات و انتشار نسخه‌های سامانه را بررسی می‌کند و در تدوین مسیر اپیا مشارکت دارد. همچنین وظایف دو گروه پیشین، «گروه تماس بازار پونتس» و «گروه تماس فناوری‌های جدید برای تسویهٔ عمده‌فروشی»، به آن منتقل می‌شود؛ فعالیت آن دو گروه پایان یافته است. یوروسیستم اعلام کرده بود خلاصهٔ نشست‌ها و اسناد مرتبط را منتشر می‌کند. یکی از هدف‌های اپیا نیز تقویت استقلال راهبردی اروپا و ایجاد بازاری یکپارچه و رقابتی برای پرداخت‌ها و اوراق بهادار است؛ یوروسیستم می‌خواهد با کمک زیرساخت‌های کارآمد و استانداردهای بازار به این مسیر شتاب دهد. وظایف گروه تماس و سابقهٔ برنامه
اهمیت این مسیر برای بازارهای مالی، فراهم‌کردن تسویهٔ قابل اتکا در کنار زیرساخت‌های توکنیزه و کسب تجربهٔ واقعی از کارکرد آن‌هاست. اجرای مرحله‌ای، اتصال مشارکت‌کنندگان و آزمون‌های عملی، بخش‌هایی از همین مسیر توسعه‌اند. برنامهٔ رسمی یوروسیستم
چرا مهم است؟
ثبت دیجیتال یک دارایی و تسویهٔ معاملهٔ آن، دو بخش متفاوت از زیرساخت بازارند. پونتس بخش تسویه با پول بانک مرکزی را فراهم می‌کند؛ در ارزیابی آن، ریسکِ داراییِ مورد استفاده برای تسویه و ریسکِ خود دارایی توکنیزه باید جداگانه بررسی شوند. شروع تدریجی این برنامه و کار مقدماتیِ سرمایه‌گذاری ECB، زمینهٔ بررسی عملی کاربرد این زیرساخت را فراهم می‌کند.
منابع و ارجاعات
- Eurosystem brings central bank money to tokenised finance تأییدشده
- ECB to invest part of own funds in tokenised securities, with settlement via Pontes تأییدشده
- Eurosystem completes tests using DLT for central bank money settlement تأییدشده
- Eurosystem selects members for the Appia contact group تأییدشده